Çalisma ve Sosyal Güvenlik Bakani Vedat Bilgin, "Insanlarin 12 saat, 14 saat zorla çalistirildigi günler geride kalmistir. Bugün 8-5 mesaisinin geride kaldigi bir dönemden geçiyoruz" dedi. Peki dünyada durum nasil? 8-5 mesaiye veda mi ediyoruz? Türkiye’de de çalisma saatleri düsürülebilir mi?
Part time islerde artis var
Dünyada çalisma saatlerinin düstügünü belirten Hanersman Danismanlik Kurucusu, Akademisyen-Yazar Ecehan Ersöz “21. yüzyilda is yapma biçimleri dijitallestikçe is hayatinin tüm bilesenlerine dair yeni düzenleme ihtiyaçlari doguyor. Mesai saatleri de bunun basinda geliyor. Dünyada çalisma saatleri ve çalisan motivasyonu ve verimliligi üzerine birçok arastirma yapiliyor. 8-5 mesaisinin alternatifini uzaktan çalisma ya da hibrit dedigimiz hem online hem fizikselin bir arada oldugu sistem olusturuyor. 8-5 mesai süresinde çalisanlar performans ve is çiktisi bazinda degerlendirildiginde kisalma mümkün olabiliyor. Hatta dünyada part time çalisilan islerde de artis söz konusu. Ilanlarda da bu durum göze çarpiyor. Çalismanin ve isin gelecegine dair birçok arastirma bunu gösteriyor. Dünya genelinde is modellerinin esneklestigi bir dönemden geçtigimiz için çalisma süresinin de buna göre sekillenmesi gerekiyor. Yine part-time çalisma da mesai saatinin daha kisa oldugu bir model. Örnegin Amerika'da part time çalisanlarin 2022 yilinda 26.5 milyon kisiye ulasacagi tahmin ediliyor. Avrupa'da da part time çalismanjn arttigi birçok ülke bulunuyor. Esnek/akilli çalisma konseptleri öne çikiyor” dedi.
Türkiye’de de düsebilir
Türkiye'de de belli kosullar saglanarak çalisma saatlerinin düsürülebilecegini aktaran Ersöz, “Fakat bu tamamen sektörün ve departmanlarin isleyisine göre degerlendirilmeli. Ilaveten performans bazli is sonuçlarina odaklanarak çalismak da diger bir yöntem. Fakat bu mesai süresindeki azaltma her pozisyonun dogasina uygun olmayabilir. Örnegin üretim gibi sürekliligi olan sürekli takip ve kontrol isteyen departmanlarda uygulanmasi zor olabilir. Ayrica artik is dünyasinin en önemli ihtiyaci yaraticilik. Rutin isleri yazilimlar zaten hallediyor ve çalisanlarin bu islere harcadigi zaman azaliyor. Mesai saatinde gerçeklestirilecek azalma çalisanlarinin farkli projeler gelistirmeleri için yaraticiliklarini artiracaklari sekilde desteklenebilir. Diger yandan is-yasam dengesi de önemli bir çalisan ihtiyaci oldugundan mesai saatlerine dair yapilacak düzenlemeler bu konuya da katki saglayabilir” diye konustu.
Çalisanlar sikiliyor
Çalisma saatlerindeki degisikligin sirketler ve çalisanlar için etkileri hakkinda da bilgi veren Ersöz, “Aslinda bir süredir artan dijitallesme / dijital dönüsüm uygulamalari; bir isletmeyi olusturan birçok fonksiyonun, çalisanlarin fiziksel bir ortamda illa 8-5 bulunmadan da yönetebilecegini kanitlar nitelikteydi. Geleneksel çalisma düzeni ve 8-5 mesai dijitallesmenin olmadigi dönemlere ait bir çalisma yöntemi. Baktigimizda endüstri devriminin ilk yillarindaki gibi islerin manuel yapildigi ve yavas ilerledigi bir dönemde degiliz. Öte yandan dijitallesmede alt yapinin saglandigi isletmelerde islerin yapilma süresi de kisaliyor. Diger yandan islerini tamamlayip da illa 8-5 mesai süresini tamamlama zorunlulugu çalisanlarda sikilmalara yol açabiliyor. Bu durumda is yerinde fiziksel olarak bulunulsa da zihnen baska mesguliyetlerle ilgilenme gibi bir verimsizlik de yasanabiliyor” ifadelerini kullandi.
‘Zaman degil nitelik önemli’
Çalisan memnuniyeti ve motivasyonu günümüz isletmelerinin giderek daha fazla dikkate aldigi bir konu olduguna dikkat çeken Ersöz, “Is veren markasi çalismalari kapsaminda bunu ele alan isletmelerde var. Mesai saatlerinin düsürülmesine olumlu bakan isletmelerde genelde çeviklik kültürü devreye giriyor. Bu kültürde mesai kavramini 8-5 ile sinirlamak yerine üretilen isin kalitesi ve niteligi ne kadar süre is yerinde kalindigindan daha çok önem kazaniyor. Bu kültürün içsellestirilmesi için bazi konularin sirket çalisanlarinca içsellestirilmesi gerekiyor” dedi.
‘Hedefe odaklanmak’
Ersöz, bu konulari ise su sekilde siraladi:
- Strateji Birligi, ortak paylasilan vizyon ve misyon ile firsatlar dogrultusunda hedefler belirlemek.
- Çevik Liderlik ile somut çiktilara ve hedeflere odaklanmak.
- Ekiplere bir isi nasil yapmalari gerektigini söylemek yerine, ekip üyelerini yetkilendirmek, inisiyatif vermek.
- Ekibin ortak vizyon benimsemelerini ve böylece motivasyon kazanmalarini saglamak.
- Üretilecek net bir deger tanimlamasi yapmak ve çalisanlarla paylasmak. Ayrica bunu destekleyecek basit, yalin ve somut metrikler kullanmak. Sabit bir mesai süresi yerine performans kriterlerini baz almak.
- Ortak hedefler dogrultusunda performans odakli olmak.
- Seffaf bilgi paylasimi ile çalismak, hiz ve verimlilik kazanmak.
- Gerekli teknolojik altyapiyi saglamak.
- Düzenli geri bildirimlerle süreçleri ve is sonuçlarini denetlemek.
