Anadolu’da baharın gelişini anlatan en güzel kavramlardan biri Cemre düşmesidir. Halk arasında cemrenin önce havaya, sonra suya ve en son toprağa düştüğü söylenir. Bu ifade aslında yüzyıllar boyunca tabiatı dikkatle gözlemleyen insanların, doğadaki değişimleri şiirli bir dille anlatmasından ibarettir.
Cemrenin havaya düşmesiyle birlikte atmosfer sıcaklıklarında yavaş bir artış başlar. Ardından suya düşen cemreyle birlikte akarsular, göller ve topraktaki su kütleleri daha hızlı ısınmaya başlar. Nihayet toprağa düşen cemre, doğrudan doğruya bitkilerin hayatını etkileyen en önemli aşamadır.
Kış boyunca toprak soğuktur. Dallar çıplak, ağaçlar sanki cansız gibidir. Aslında bitkiler kışın ölmez; sadece ilahi bir emirle hayat faaliyetleri minimum seviyeye indirilerek bir nevi istirahat dönemine sokulurlar. Kökler toprakta, tomurcuklar ise koruyucu kabuklarının içinde baharı sabırla bekler. İşte cemrenin toprağa düşmesiyle birlikte bu sessiz bekleyiş yavaş yavaş sona ermeye başlar.
Toprak sıcaklığının birkaç derece yükselmesi bile bitkiler için büyük bir değişim demektir. Çünkü kökler bu sıcaklık değişimini algılayacak sensörlerle donatılmıştır. Toprağın ısındığı algılanınca kök hücrelerindeki faaliyetler hızlanır. Su ve mineral alımı başlar. Ardından köklerden gövdeye doğru özsu taşınır.
Köklerde başlayan bu canlılık kısa sürede dallara ulaşır. Ağaçların üzerinde kış boyunca kapalı duran tomurcuklar kabarmaya başlar. O küçücük tomurcukların içinde aslında yeni yaprakların, yeni sürgünlerin ve hatta çiçeklerin planı saklıdır. Bir süre sonra bu plan yavaş yavaş açığa çıkar. Önce tomurcuklar şişer. Ardından kabukları çatlar. İçinden taze yeşil yaprak uçları görünür.
Düşündüğümüzde hayret verici bir manzara ortaya çıkar: Soğuk bir kış boyunca sessizce bekleyen o kupkuru ağaç dalları birkaç hafta içinde yeniden yeşerir. Bu uyanışın başlangıç noktası ise havaya, suya ve toprağa düşen cemrelerdir
Bir botanikçi için cemre, sadece folklorik bir anlatım değildir. O, bitkilerin fizyolojisinde gerçekleşen büyük bir uyanışın sembolüdür. Toprak ısınır, kökler harekete geçer, dal ve gövdede su yükselir, tomurcuklar kabarır ve nihayet yeşil yapraklar ve rengarenk çiçekler açmaya başlar
Tabiatın bu düzeni insana derin bir tefekkür kapısı da açar. Çünkü küçücük bir tomurcuğun içinde saklanan yaprakların, çiçeklerin ve meyvelerin zamanı gelince birbiri ardına ortaya çıkması, büyük bir hikmet ve planın varlığını düşündürür aklı olan insana. Cemrelerin düşmesiyle her yıl toprağın derinliklerinde gerçekleşen o sessiz uyanış, hayatın yeniden başladığını ve her kıştan sonra bir baharın gelişini hatırlatır.
