Ölçü ve Ölçü Kayması Üzerine Bir Okuma)
“Elem tera keyfe fe‘ale rabbuke bi ashâbil fîl”
Rabbin, fil sahiplerine ne yaptı görmedin mi?
İşaret edilen hadise: Ebrehe ve ordusu.
Ölçü:
Mutlak kudret yalnızca Allah’a aittir.
Görünürde büyük olan her güç sınırlıdır.
Ölçü Kayması:
Gözle görüleni yenilmez sanmak.
Maddi üstünlüğü nihai otorite kabul etmek.
Açıklama:
Fil ordusu, çağının en büyük askeri gücüydü. İnsan aklıyla bakıldığında sonuç belliydi. Ancak Kur’an’ın öğrettiği ölçü farklıdır: Güç insanın değil, ilahi takdirindir. Tarih, görünen kudretin değil, hükmeden iradenin tecelli alanıdır.
Vecize:
“Görünen güç, mutlak değildir.”
“Elem yec‘al keydehum fî tadlîl”
Onların planlarını boşa çıkarmadı mı?
Ölçü:
İnsan plan yapar; sonucu belirleyen Allah’tır.
Ölçü Kayması:
Stratejiyi kaderin önüne koymak.
Hesabı mutlak zannetmek.
Açıklama:
“Keyd”, bilinçli ve sistemli plan demektir. Ebrehe’nin hazırlığı eksiksizdi. Fakat planın işlemesi için ilahi izin gerekir. Hesap yapılır; fakat hüküm başka bir makamdan çıkar.
Vecize:
“Hesap kurulur; hüküm verilir.”
“Ve ersele ‘aleyhim tayran ebâbîl”
Üzerlerine sürü sürü kuşlar gönderdi.
Ölçü:
Netice bazen umulmadık bir sebeple gelir.
Ölçü Kayması:
Yalnız büyük görünen araçları etkili saymak.
Küçük olanı önemsiz görmek.
Açıklama:
Devasa bir orduya karşı küçük kuşlar… İlahi müdahale bazen en basit görünen vasıtayla gerçekleşir. Büyüklük ölçü değildir; takdir ölçüdür.
Vecize:
“Küçük görünen, büyük sonucu taşır.”
“Termîhim bihicâratin min siccîl”
Onlara pişmiş çamurdan taşlar atıyorlardı.
Ölçü:
Adalet gecikse de yerini bulur.
Ölçü Kayması:
Zulmün cezasız kalacağını sanmak.
Güç sahibinin hesap vermeyeceğini düşünmek.
Açıklama:
Zalim büyüdüğünde mazlum çaresiz hissedebilir. Ancak ilahi adalet insanın elindeki terazilere bağlı değildir. Hesap mekanizması görünmeyebilir; fakat işlemektedir.
Vecize:
“Zulüm hesapsız kalmaz.”
“Fe ce‘alehum ke‘asfim me’kûl”
Onları yenilmiş ekin yaprağı gibi yaptı.
Ölçü:
İnsan fanidir; kudret bakidir.
Ölçü Kayması:
Gücün kalıcı olduğunu zannetmek.
Açıklama:
En güçlü ordu bir anda savrulmuş bir yaprak gibi oldu. Bu, insanın kudrete değil Kudret Sahibine güvenmesi gerektiğini öğretir.
Vecize:
“Kibir büyür; sonra savrulur.”
Sure Özeti
Fil Suresi güç algısını tashih eder.
Gerçek Ölçü:
Kudret Allah’a aittir.
Ölçü Kayması:
Maddi üstünlüğü mutlak görmek.
Genel Vecize:
“İnsanın planı güçlü olabilir; hüküm Allah’ındır.”
Kategori: Tefsir ve Manevi Analiz
