Pek çok agizdan isittigimiz bir tâbir var: “Niyet okumak.” Sayisiz mefhum gibi, bu ifadeyi de iki yönlü anlamak mümkün.
Herkes istirak eder; -nâdiratin disinda- insanlarin kalbindekini anlamak imkânsiz, hatta muhal ötesidir. Bu fiili islemeye “su-i zan” dendigi malumdur. “Usul” dairesinde düsünen biri hemen anlar ki suizanna girmeme emri mutlak degil, hususîdir.
Zira bir Hadis-i Serif meali –evkamekal- ne buyurur? “Kendinizi su-i zanla muhafaza ediniz.” (Bilmana) Kime ve neye karsi? Dinimizin birinci kaynagi Kur’an ve “Kur’an’in hakiki tefsiri olan sünnetin “ikrah” ettirdigi her husustan.
Meselenin diger veçhesine bakmadan önce, bu satirlarin “müsebbibi” hadiseye “deginmeden” geçemeyecegim.
Bir akraba ziyaretinde ev sahibimiz meseleyle alakali diger iki misafirin yaninda:
“Daha önce hizmetle alakali mevzularda hizli olanlar, zamanla degisebiliyor” deyince 20. Lem’daki maddeleri hatirlayarak müdahale mecburiyeti hissettim.
Ya 21. Lem’adaki esaslar?
Mesela, “Ihlas ise Müslüman’in her kimden olursa olsun istifadesine taraftar olmaktir” tabiri ne olacak? Baska birinden istifade edene zanla bakmak kardeslik hissine ne kadar sigar?
O zaman Müslümanin istifadesinden kiskanan ya da kendine gelmesini umdugu himmetin bir baska hizmet ehline gitmesine kizan kimseler, ihlasli olup olmadiklari noktasindan bir nefis muhasebesi içine girmeli degiller mi?
Demek ki, bir diger misafirin; “Kimsede ihlasmetre yok ki!” itirazi havada kaliyordu “Ihlasmetre” yok ama ihlasin var olup olmamasiyla alakali ölçüler var?
“Mü’min bir delikten iki defa isirilmaz.” (evkamekal) Hadisi var; “Müminin ferasetinden korkunuz, zira o baktiginda Allah’in nuruyla (yani imani ölçülerle) bakar.” (evkamekal) Hadisi var; bütün bunlar “usul” dairesinde birlikte ele alinmadan mesele kestirilip atilamaz.
Hem 20. hem 21. "Lem’a-yi Ihlas"i hem de ihlas sirriyla alakali diger mektuplari “külliyat” anlayisiyla tetkik edince anlasiliyor ki ihlasli olmanin en büyük kapisi, yapilan fiili “Riza-yi Ilahi” dairesi içindeki fedakarlik ve “îsar” hasletidir. Eger bu hisler topraga karismissa, o “dairenin” de disina çikilabilecegi endisesindeyim o kimsenin. Tek tarafli degil, iki tarafli bir “îsar” ama…
Denilebilir ki “Tek tarafli olursa ne zarari var?” Karsidaki insanin “mukabele” hakki çignenmis olacagindan kul hakki da sirtlanmis olur- maalesef… Hadis meali –evkamekal- malum; “Birbirinizle hediyelesiniz.”
Dikkat buyurun; “Hediye verin” degil, “hediyelesiniz” buyuruyor Hadis. Yani “güzel bir haslet”in tek tarafli degil, iki tarafli olmasinin daha “efdal” oldugu beyan ediliyor.
Not: Okuyucu ve dostlarimin Miraç Kandili'ni tebrik ediyorum.