Yaklasik bir yildir D vitamini ile COVID-19 arasinda nasil bir iliski var, merak konusu ve bu alan ile ilgili uzmanlar yogun bir sekilde çalismalar yapmakta ve yorumlar getirmektedir. Bu virüs dünya çapinda hizla yayilmaya devam ederken, SARS-CoV-2'nin neden oldugu enfeksiyon riskini azaltmanin yani sira ilerlemesini de durdurmak gerekiyor konusunda her ayrinti arastirilmasi gerekmektedir…
D vitamini takviyesi ile hayatimizi felç eden virüsün etkinligi azaliyor mu?
Bu konu ile ilgili News Medical Life Sciences sitesinde derleme olarak çok önemli bilgiler buldum ve sizlerle bu konuyu paylasmak ve yorumlamak istedim.
Öncelikle D vitaminini biraz tanimaya çalisalim.
D vitamini karacigerde depolanan ve yagda çözünebilen bir vitamin ve D2 ve D3 seklinde ikiye ayrilir. D2 bitki ve mantarlar yolu ile D3 ise vücutta hayvansal gidalar araciligiyla ve günes isigiyla üretiliyor. Alinmasi gereken D vitamininin yüzde 95’ini günes sayesinde vücut sentezleyebiliyor, yüzde 5’lik miktarini ise diger yollarla alabiliyor.
Diger yollara örnek olarak, D vitamini somon ve sardalye gibi yagli baliklardan kirmizi etlere ve yumurta sarisina kadar çesitli beslenme kaynaklarindan alinabilir (süt, ayran, kefir, peynir ve yogurt, ton baligi, yagli balik, mantar, portakal suyu, tahil, sigir karacigeri, tereyagi, maydanoz).
D vitamini kan dolasimina girerek vücudun kalsiyumu emmesine yardimci olur, bu da kemikleri güçlendirir, kas hareketine izin verir, sinirlere beyin ve vücudun diger bölümleri arasinda mesaj iletir. Bakteriler ve virüsler gibi istilaci patojenlerle savasmak için bagisiklik sistemine yardim eder. D vitamini, dogustan gelen bagisikligi desteklemek için çok sayida antiviral peptidin salgilanmasini artirir ve bagisiklik sisteminde düzenleyici bir rol oynar.
Yapilan çalismalarda, D vitamininin çesitli yollarla mikrobiyal enfeksiyonlarda ölüm riskini azalttigini gösterilmistir. Bir birey soguk alginligina yakalandigi zaman, D vitamini enfeksiyona karsi fiziksel bir bariyer görevi görebilir. Ayrica, D vitamininin akut solunum yolu enfeksiyonlarina karsi koruyucu etkiler uyguladigi da görülmüstür. Bu veri ile korona virüs ile savasmada D vitamininin ne kadar önemli oldugu ortaya çikmaktadir.
Makalede, D vitamini ile COVID-19 arasinda baglanti kuran kanitlar üzerinde durulmus.
COVID-19 hastalarinin yasadigi en yaygin hafif semptomlardan bazilari ates, belirgin asteni ve kuru öksürügü içerirken, siddetli hastalik belirtileri ölümcül akut solunum yolu hastaligi sendromuna (ARDS) yol açabilir. SARS-CoV-2 virüsünün, daha sonraki bir hiper reaksiyon süreci ve sitokin firtinasi ile ARDS'nin gelismesine yol açabilecek bir bagisikliktan kaçinma süreci yoluyla bireyleri enfekte ettigi görülmektedir.
COVID-19 pandemisinden önce, birkaç in vitro çalisma, vitamin D'nin ya antimikrobiyal peptidlerin salgilanmasini tesvik etme yetenegi ya da solunum virüslerinin replikasyonuna dogrudan müdahale etme yetenegi sayesinde yerel solunum homeostazinda önemli bir rol oynadigini göstermistir.
Ek olarak, D vitamini eksikliginin, kronik kardiyovasküler hastaliga (CVD) neden olabilen ve akciger fonksiyonunu azaltabilen renin-anjiyotensin sistemini (RAS) tesvik ettigi de bulunmustur. Her ikisi de COVID-19 hastalarinin ciddi belirtileri olan ARDS ve kalp yetmezligidir. Bu nedenle yetersiz D vitamini seviyeleri ile iliskilendirilebilir ve böylece COVID-19 hastalarinda D vitamini desteginin potansiyel kullanimini destekler.
D vitamininin COVID-19 enfeksiyonunu ve/veya ölümleri önleme kabiliyetindeki potansiyel rolü hakkinda su anda çok az sey bilinmektedir. Bununla birlikte, birkaç çalisma bu besin ile SARS-CoV-2 enfeksiyon yolu arasinda var olabilecek olasi iliskileri degerlendirilmistir.
Ilk COVID-19 raporlarindan bazilari, enfekte hastalarin % 85'ine kadar hipovitaminoz D sergiledigini ve 25-hidroksivitamin D (25 (OH) D) konsantrasyonlarinin da enfekte hastalarda kontrollere kiyasla daha düsük oldugu bulundu.
Her ikisi de COVID-19'a en duyarli olan yasli bireylerin yani sira önceden mevcut rahatsizliklari olanlarin çogu, genellikle daha düsük D vitamini seviyelerine sahip olsa da, bilim adamalari D vitamini seviyeleri ile COVID-19 arasinda var olan potansiyel korelasyonu bulma çalismalarina devam etmektedirler.
Bazi arastirmacilar D vitamini ve quercetin'in potansiyel olarak varsayilan COVID-19 azaltma ajanlari olarak hizmet edebilecegi sonucuna vardilar. Bu ilk sonuçlar yayinlandigindan beri, birkaç ek çalisma ile D vitamininin SARS-CoV-2'nin enfeksiyon üzerindeki etkilerini azaltmadaki olasi rolünü degerlendirdi. Isteyen web sayfasindaki makaleleri tek tek inceleyebilirler.
D vitamini takviyesi COVID-19 hastalarina yardimci oldu mu?
Dünya çapinda birkaç randomize kontrol çalismasi, D vitamini desteginin COVID-19 hastalarinin siddetini ve/veya ölüm oranlarini düsürüp azaltamayacagi arastirilmistir. Bugüne kadar, bu çalismalar profilaktik D vitamini desteginin COVID-19 hastalarinda akut solunum yolu enfeksiyonu riskini basarili bir sekilde azalttigini tespit etmislerdir.
COVID-19 siddeti üzerindeki etkisini degerlendirmenin yani sira, Avrupa'daki 20 ülkede D vitamini serum konsantrasyonlari ve COVID-19 ölümlerinin sayisi da incelenmistir.
Çalismalarinda, COVID-19 vakalarinin sayisi ile ortalama D vitamini konsantrasyonlari arasinda önemli bir korelasyon gözlemlendigini görmüsler ve böylece bu iki faktör arasinda bir korelasyon tespit eden önceki çalismalari dogrulamislardir. Bu bilgiler ne kadar dogru olsa da, mevcut çalismalar D vitamini seviyeleri ile COVID-19 ölümleri arasindaki iliskiyi net ortaya çikaramamistir.
Aralik 2020'de Birlesik Krallik Ulusal Saglik ve Bakim Mükemmelligi Enstitüsü (NICE) Ingiltere Halk Sagligi (PHE) ile isbirligi içinde D vitamini hakkinda bir kilavuz yayinlayarak “özellikle insanlarin normalden daha fazla içeride kalmasina neden olan zorunlu kapanma nedeniyle, bireylerin kis aylarinda D vitamini takviyesi almayi düsünmeleri gerektigini” tavsiye etti.
Bununla birlikte, su anda sadece COVID-19'u tedavi etmek veya önlemek için D vitamini desteklemek için yeterli kanit olmadigi ve bunun hakkinda daha fazla bilgi edinmek için yüksek kaliteli randomize ve kontrollü çalismalarla daha fazla arastirmaya ihtiyaç oldugu sonucuna varildi.
Sonuç olarak, D vitamini degerlerimizi ölçtürelim ve eksiklik var ise takviyeler alalim ve bol bol güneslenelim ki su virüs probleminden en az zarar ile kurtulalim insaAllah.
Kaynak:
https://www.news-medical.net/health/Vitamin-D-and-COVID-19.aspx