Denizlerin derinliklerinde yalnızca birkaç milimetrelik boyuyla yaşayan şaşırtıcı bir canlı bulunuyor. Bilimsel adı Costasiella usagi olan bu minik canlıya Deniz Koyunu deniyor. Yaprak desenlerini andıran yeşil sırt yapısıyla bir bitkiyi andıran bu minik canlı su altı ekosistemindeki en ilginç örneklerden birisi.
Bu canlı diğer deniz canlılarından çok farklı bir özelliğe sahip: Yaratılıştan kendisine verilen bu özellik sayesinde beslendiği yosunların kloroplastlarını kendi hücrelerinde uzun süre çalışır hâlde tutabiliyor. Bilim insanlarının kleptoplasti adını verdiği bu özellik sayesinde, deniz koyunları bir hayvan olmasına rağmen tıpkı bir bitki gibi güneş ışığını enerjiye dönüştürebiliyor. Yosun ile deniz koyunu arasında kurulmuş bu ilişki, su altı ekosisteminde görülen en ilginç iş birliklerinden birisidir.
Kleptoplasti Hırsızlık mı, Hikmetli Bir İşbirliği mi?
Kleptoplasti, bir canlının başka bir canlıyı tükettiğinde o canlıda bulunan bazı plastitleri bozulmadan bünyesine almasına denir. Kök kelimesi olan klepto, Yunanca hırsız kelimesinden gelir. Doğadaki ve varlıklar arasındaki ilişkilere yaratılış penceresinden bakmayanlar kleptoplasti gibi yardımlaşma faaliyetini “kloroplast hırsızlığı” olarak nitelendirmektedirler.
Hayvanlar Bitkiler Gibi Güneş Işığından Enerji Üretebilirler mi?
Bilim dünyasında kleptoplasti ile ilgili olarak birçok soruya cevap aranıyor: Örneğin bu sorulardan birisi: “Bir hayvan, kendine ait olmayan kloroplastları bozulmadan nasıl bu kadar uzun süre çalışır hâlde tutabiliyor?”
Buna evrimcilerin cevabı çok yüzeysel; “çok büyük olasılıkla evrimsel süreçte gerçekleşmiş gen transferi ile ilişkili. Yani kloroplast fonksiyonunu destekleyen bazı genler, çok eski bir atadan yosunlardan hayvanlara geçmiş olabilir.” Bu bir açıklamadan öte sadece olayı adlandırma ifadesidir. Ayrıca bu iddiadan öte bir şey de değil, çünkü bunu hala kesin olarak doğrulayan bir delil yok. Buna ilave olarak kloroplastların uzun süre aktif kalmasını açıklayacak net bir genetik mekanizma ortaya konmuş da değil. Yani modern biyolojinin bu konuda cevapları hâlâ sınırlı.
Doğadaki Her Varlık, Yaratılışın İnce İşçiliğini Gösteren Ayrı Bir Ayet.
Deniz koyunu bu gizemli özelliği ile sadece biyoloji kitaplarına değil; tefekkür sayfalarına da adını yazdırmayı hak eden bir canlı. Bilim ilerledikçe onun hakkında daha çok şey öğreneceğiz. Doğadaki her varlık, yaratılışın ince işçiliğini gösteren ayrı bir ayet gibi her şey O’nun ilminde, O’nun iradesinde ve mükemmel ölçülerde yaratılıyor.