Geçen haftalarda birtakım görüşmeler yapmak üzere Ege’nin turizmi ve ormanlarıyla ön plana çıkan şirin ili Muğla’ya doğru bir seyahat gerçekleştirdim. Muğla, bildiğiniz gibi Antik Karya Bölgesi’nin en eski yerleşim yerlerinden biridir. Tarih boyunca önemini hiç kaybetmeyen Muğla, bugün de özellikle turizm alanında kendisinden söz ettiriyor. Yazımın konusu turizm ya da Muğla değil elbette. Muğla’da tanıdığım ve gördüğüm bir meslek lisesinden bahsedeceğim sizlere. Birçok defa gelmiş olmama rağmen yeni tanıdığım bu okul beni çok etkiledi ve geçmişe götürdü.
Bizim lise okuduğumuz yıllarda çok aktif olan ve birçok öğrencinin tercih ettiği okullar, meslek liseleriydi. O yıllarda ismi Endüstri Meslek Lisesi idi. Dönemin ihtiyaçlarına göre bölümler yer alıyordu. Elektrik-Elektronik, Torna-Tesviye, Mobilya-Marangozluk, Motor ve Oto Tamir gibi bölümler bulunuyordu. Ebeveynler, çocukları bir meslek sahibi olsun diye genelde düz liseye göndermek yerine bu okullara gönderirlerdi. Bu okullarda eğitim görenler de büyük bir aşkla öğrenim görürlerdi.
Benim Kırkağaç İmam Hatip Lisesi’nde okuduğum 1983-1991 yılları arasında Kırkağaç’ta da bir Endüstri Meslek Lisesi vardı ve epeyce öğrencisi bulunmaktaydı. Çevre ilçelerden ve köylerden de bu okula okumaya gelenler olurdu. Bu okulların, 1950 öncesinde Anadolu çocukları hem okusun hem meslek sahibi olsunlar diye kurgulanan Köy Enstitülerine benzer yanları vardı. Endüstri Meslek Liseleri’nde okuyanlar hem örgün eğitim alır hem de bir mesleğin ucundan tutmuş olurlardı. Böylelikle hayata biraz daha erken başlarlardı. Lise bitince de neredeyse işleri hazır gibiydi. Üniversite okumayanlar bile lisede aldıkları eğitimin üzerine beceri ve kabiliyetlerini ekleyerek kendi iş yerlerini açabiliyorlardı.
Bir süre sonra Endüstri Meslek Liseleri sanki literatürden kalkmış gibi oldu. Türkiye’nin her yerine Anadolu liseleri açılmaya başlandı. Düz liselerin büyük çoğunluğu Anadolu Lisesi’ne dönüştürüldü. Endüstri Meslek Liseleri ikinci planda kaldı. Hatta son yıllarda her il ve ilçeye üniversite açılınca, herkes üniversite okumaya başlayınca meslek liselerinin pabucu dama atıldı. Ancak ne var ki son yıllarda sanayide ve birçok mesleki alanda çalıştıracak işçi bulunamaması, eğitimcileri geç de olsa meslek liselerini yeniden gündeme almaya zorladı.
“Meslek liseleri, gençlerin hayata bir adım önde başlamasını sağlayan okullardır.”
Eğitim sistemimizin yapboz gibi sürekli değişmesi, sistemin içinde eğitim alan çocukların da bu değişimlerden olumsuz etkilenmesine neden oldu. Her çocuğa üniversite eğitimi aldırmak gibi bir zorunluluk yok. Ancak bunu, eğitimin karar verici pozisyonundakilere bir türlü anlatamıyoruz. Meslek liselerinin yaygınlaştırılması ve çocukların daha genç yaşlarda bir meslek bilgisiyle çalışma hayatına atılmalarının sağlanması gerektiği sıkça dile getirilse de hâlâ bunun önemi yeterince kavranabilmiş değil. Avrupa ülkelerinde, başta Almanya olmak üzere, meslek lisesi tarzındaki okulları OSB’ler ya da işletmeler açıyor ve kendi fabrikalarına eleman yetiştiriyorlar. Mercedes firması bu konuda başı çekiyor.
Günümüzde meslek liselerinin önemi bir kat daha artmış durumda. Devlet de bu konuda geç kalmış olsa bile bazı adımlar atmaya başladı. Bu son derece sevindirici bir gelişmedir.
Gelelim Muğla Şehit Ziya İlhan Dağdaş Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi’ne… Oldukça geniş bir arazi üzerine kurulu olan bu okul, şehrin en işlek noktalarından birinde yer alıyor. İlk kez 1928 yılında İkmal Sanat Mektebi adıyla açılan okul, 1931 yılında maalesef kapatılmıştır. 1945-1946 eğitim-öğretim yılında Orta Sanat Okulu adıyla, günümüzde Kanuni Sultan Süleyman Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi olarak kullanılan binada tekrar eğitime başlamıştır. 1948 yılında beş yıllık Erkek Sanat Enstitüsü hâline getirilmiş, 1959-1960 eğitim-öğretim yılında ise bu süre üç yıla indirilmiştir.
1968-1969 eğitim-öğretim yılında bugünkü binasına taşınan okul, 1975-1976 eğitim-öğretim yılında Endüstri Meslek Lisesi adını almıştır. O yıllarda Mobilya ve Dekorasyon, Metal İşleri, Tesviye ve Yapı bölümlerine; 1975-1976’da Motor, 1982-1983’te Elektrik, 1983-1984’te Elektronik, 1997-1998’de Tesisat ve 2002-2003’te Bilgisayar bölümleri eklenmiştir.
2005-2006 eğitim-öğretim yılında dört yıllık lise uygulamasına geçilmiş, bölümler alanlara dönüştürülmüştür. Endüstri Meslek Lisesi’nde; Elektrik-Elektronik Teknolojisi, Bilişim Teknolojileri, Motorlu Araçlar Teknolojisi, Metal Teknolojisi, İnşaat Teknolojisi, Tesisat Teknolojisi ve Ahşap Teknolojisi alanları oluşturulmuştur. Teknik Lisede Makine Teknolojisi, İnşaat Teknolojisi ve Elektrik-Elektronik Teknolojisi; Anadolu Teknik Lisesi’nde ise Elektrik-Elektronik Teknolojisi ve Bilişim Teknolojileri alanları açılmıştır.
Okulun adı 2013-2014 eğitim-öğretim yılında Teknik ve Endüstri Meslek Lisesi olarak değiştirilmiş, bir yıl sonra ise Muğla Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi adını almıştır.
Bugün Muğla Şehit Ziya İlhan Dağdaş Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi adıyla eğitim veren okulda; Bilişim Teknolojileri, Elektrik-Elektronik Teknolojisi, İnşaat Teknolojisi, Makine ve Tasarım Teknolojisi, Metal Teknolojisi, Mobilya ve İç Mekân Tasarımı, Motorlu Araçlar Teknolojisi, Tesisat Teknolojisi ve İklimlendirme ile Kimya Teknolojisi alanlarında örgün eğitim verilmektedir.
Okulda 47 atölye ve işlik, birer biyoloji, fizik ve kimya laboratuvarı, 850 kitaplık iki kütüphane ve bir yemekhane bulunmaktadır. 862 öğrenciye 110 öğretmen eğitim vermektedir. Öğretmenlerin özverisi ve heyecanı görülmeye değerdir. Tanıştığım bazı öğretmenleri görünce gelecek adına hem umutlandım hem de sevindim.
Okul müdürü Süreyya Meşeli ile okul bahçesinde karşılaştık; ayaküstü sohbet etme imkânı bulduk. Okuluyla ve öğrencileriyle gurur duyuyordu. Böylesine eğitim gönüllüsü, işinin ehli bir müdürü tanımak benim için de son derece mutluluk vericiydi.
Okul müdürünün verdiği bilgilere göre okul, 2010-2011 eğitim-öğretim yılında Folklor İl Birinciliği, Folklor Bölge İkinciliği ve Kros İl Birinciliği kazanmıştır. Ayrıca TÜBİTAK 2024 Yılı Liselerarası Elektrikli Araç Yarışması’nda Türkiye üçüncüsü olmuştur.
Yine okul müdürünün ifadesine göre; TÜBİTAK Liselerarası Elektrikli Araç Yarışması, MEB Robot Yarışması, Akıllı Tarım ve Akıllı Arıcılık alanlarında öğrenciler proje çalışmaları yürütmektedir. Böyle bir okulun varlığından haberdar olmak, açıkçası beni ziyadesiyle mutlu etti.